Hıdırellez, min illərdir ki, Orta Asiyadan Balkanlara qədər geniş bir coğrafiyada qeyd olunan, təbiətlə insanın vəhdətini simvolizə edən ən qədim bayramlardan biridir. Mayın 5-dən 6-na keçən gecə qeyd olunan bu özəl gün, sadəcə təqvim dəyişikliyi deyil, həm də ümidin, bolluğun və mənəvi təmizlənmənin rəmzidir.
Tarixi və Etimologiyası
“Hıdırellez” sözü iki müqəddəs ismin birləşməsindən yaranmışdır: Xıdır (Hızır) və İlyas. İnanclara görə:
- Xıdır: Quruda darda qalanlara kömək edən, bitkilərə can verən və bolluq gətirən peyğəmbəri təmsil edir.
- İlyas: Suların hamisi hesab olunur, dənizlərdəki insanlara yol göstərir. İnanca görə, bu iki müqəddəs şəxsiyyət ildə bir dəfə – mayın 5-ni 6-na bağlayan gecə bir qızılgül kolunun dibində görüşürlər. Onların görüşdüyü an yer üzünə bərəkət, şəfa və hüzur yayılır.
Niyə Qızılgül önəmli sayılır?
Qızılgül təsəvvüfdə və şərq mifologiyasında sevginin və ilahi gözəlliyin rəmzidir. Xıdır və İlyasın məhz qızılgül kolunun dibində görüşməsi, arzuların ən gözəl və saf şəkildə qəbul olunacağına dair bir işarədir.
Məqsədi və Niyyəti
Hıdırellezin əsas fəlsəfəsi “yenilənmədir”. İnsanlar qışın ağırlığını, neqativ enerjini və uğursuzluqları geridə qoyub, baharın təravəti ilə yeni bir səhifə açmağa niyyət edirlər. Bu gecə edilən ritualların məqsədi:
- Bolluq və bərəkət: Ruzinin artması üçün.
- Şəfa: Xəstəliklərdən qurtulmaq üçün.
- Uğur: Bağlı qapıların (bəxtin, işin) açılması üçün.
Ədəbi İstinadlar və Kitablar
Hıdırellez haqqında ətraflı araşdırma üçün əsas mənbələr:
- Pərtəv Naili Boratav – “Türk mifologiyası”: Türk xalq inanc və adətləri üzrə ən mühüm akademik mənbədir. Hıdırellezin mənşəyi burada ətraflı izah olunur.
- Yaşar Kamal – “Hüyükteki Nar Ağacı”: Türk ədəbiyyatının nəhəngi Yaşar Kamalın əsərlərində Anadolu insanının bu növ inancları, təbiətə baxışı və mifik düşüncəsi mükəmməl təsvir olunub.
- Murathan Mungan – “Geyikler Lanetler”: Folklorik elementlərin modern ədəbiyyatla birləşdiyi bu əsərdə də qədim ritualların izlərinə rast gəlmək olar.
- UNESCO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrs Siyahısı: 2017-ci ildən Hıdırellez rəsmi olaraq UNESCO tərəfindən qeydə alınmış bir irsdir. https://ich.unesco.org/en/RL/spring-celebration-hdrellez-01284
GMworldbook tövsiyəsi: Bu gecə yazacağınız arzular sadəcə kağız üzərində qalmasın; onları ruhunuzda böyüdün. Çünki Hıdırellez insanın öz daxili baharını kəşf etməsi üçün ən gözəl fürsətdir.
Mənbələr: https://turuz.com/book/title/T%C3%BCrk+Mitolojisi+-+Pertev+Naili+Boratav
https://turuz.com/fa/book/title/Huyukteki+Nar+Aghaci-Yashar+Kemal-1982-116s
https://mir.az/tr/kitap/38269-murathan-mungan-geyikler-lanetler-pdf.html
Addım-Addım Hıdırellez Ritualı Təlimatı
Hıdırellez gecəsindən maksimum enerji almaq və ənənəni düzgün yerinə yetirmək üçün bu ardıcıllığı izləyin:
1. Hazırlıq (5 may, gün batana qədər)
- Niyyətinizi müəyyən edin: Nəyi ürəkdən istədiyinizə qərar verin.
- Təmizlik: Evinizi havalandırın və təmizləyin. İnanılır ki, Xıdır peyğəmbər təmiz və nizamlı evlərə bərəkət gətirir.
2. Arzu Kağızının Hazırlanması (5 may, axşam saatları)
- Ağ bir kağıza arzularınızı sanki reallaşmış kimi yazın və ya şəklini çəkin (məsələn, açar şəkli ev və ya maşını simvolizə edir).
- Kağızı səliqəli qatlayın (istəsəniz qırmızı sapla bağlaya bilərsiniz).
3. Əmanət Etmə (5 may, axşam gün batarkən)
- Qızılgül kolu: Arzu kağızını və bir neçə metal sikkəni qızılgül kolunun dibinə qoyun. Qızılgül yoxdursa, evdəki yaşıl bir bitki də olar.
- Bərəkət üçün: Pul qabınızın ağzını açıq şəkildə pəncərə kənarına və ya kolun yanına yerləşdirin.
4. Tamamlama (6 may, gün doğarkən)
- Səhər erkən oyanın: Günəşin ilk şəfəqləri ilə kağızı götürün.
- Suya buraxın: Kağızı açmadan axar suya (çay, dəniz və ya bulaq) buraxın. Bu, arzularınızın su kimi axıb həyatınıza gəlməsini simvolizə edir.
- Bərəkət pulları: Kolun dibindən götürdüyünüz sikkələri il boyu xərcləməmək üzrə pul qabınıza qoyun.
Qızıl Qayda: Ritualı icra edərkən daxili inamınızı yüksək tutun. Hıdırellez bir ümid bayramıdır və kainat təmiz niyyətləri sevir.
Bir yanıt yazın